“ภาวะหมดไฟ” (Burnout)

บางเช้าเราไม่ได้เกลียดงาน ไม่ได้อยากลาออก และไม่ได้มีเหตุการณ์ใหญ่เกิดขึ้น แต่แค่เสียงแจ้งเตือนจากโทรศัพท์ก็ดูหนักกว่าปกติ เปิดคอมพิวเตอร์แล้วนั่งนิ่งอยู่นาน งานที่เคยทำได้คล่องกลับต้องใช้แรงมากขึ้น หรือพอถึงวันหยุดก็อยากนอนเฉย ๆ โดยไม่อยากคุยกับใคร ความรู้สึกแบบนี้เกิดขึ้นได้กับคนจำนวนมาก และเมื่อมันสะสมต่อเนื่อง คำว่า “ภาวะหมดไฟ” หรือ Burnout มักถูกหยิบมาใช้อธิบายสิ่งที่กำลังเกิดขึ้น

สิ่งที่ทำให้ Burnout สับสนคือมันไม่ได้มีหน้าตาแบบเดียว บางคนยังทำงานได้ดี ยังเข้าประชุมตรงเวลา ยังส่งงานครบ แต่ข้างในรู้สึกเหมือนพลังถูกใช้จนเกือบหมด บางคนเริ่มหงุดหงิดกับเรื่องเล็ก ๆ รู้สึกห่างจากงานที่เคยชอบ หรือเริ่มตั้งคำถามว่าต่อให้พยายามแค่ไหนก็คงไม่ดีพอ ขณะที่บางคนมีอาการทางกายร่วมด้วย เช่น นอนหลับไม่ดี ปวดศีรษะ ปวดคอ บ่า ไหล่ หรือรู้สึกเหนื่อยต่อเนื่อง

ความเหนื่อยล้าสะสมไม่ได้ควรถูกตีความว่าเป็นความอ่อนแอ และคนที่อยู่ในบทบาทกดดัน เช่น วัยเรียน ผู้ดูแลสมาชิกในครอบครัว หรือวัยทำงาน ต่างก็อาจเผชิญความเครียดเรื้อรังและความรู้สึกหมดพลังได้ อย่างไรก็ตาม หากใช้คำว่า Burnout ตามนิยามขององค์การอนามัยโลก (WHO) อย่างเคร่งครัด คำนี้หมายถึงปรากฏการณ์ในบริบทการทำงานที่เกิดจากความเครียดเรื้อรังในที่ทำงานซึ่งไม่ได้รับการจัดการอย่างมีประสิทธิภาพ และ WHO ระบุชัดว่า Burnout ไม่ได้ถูกจัดเป็นโรคทางการแพทย์

ดังนั้น บทความนี้จะชวนดูทั้งสองด้านไปพร้อมกัน คือทำความเข้าใจ Burnout ในความหมายทางการแพทย์ที่ถูกต้อง และมองความเหนื่อยล้าจากบทบาทอื่น ๆ ในชีวิตอย่างจริงจังโดยไม่รีบติดป้ายให้ตัวเอง เพราะเป้าหมายไม่ใช่การหาคำเรียกที่ตรงที่สุด แต่คือการรู้ว่าเมื่อไรควรพัก เมื่อไรควรปรับสิ่งแวดล้อม และเมื่อไรควรขอความช่วยเหลือจากผู้เชี่ยวชาญ

หากต้องการอ่านข้อมูลสุขภาพและบทความอื่นของโรงพยาบาลธนบุรี สามารถดูเพิ่มเติมได้ที่ คลังบทความสุขภาพ โรงพยาบาลธนบุรี